LÀM THẾNÀO ĐỂ CANH TÂN VIỆT NAM

THẤT BẠI CỦA CHÍNH SÁCH ĐỔI MỚI (1986-1996)

Việt Nam đă cần canh tân từ gần 150 năm nay, và hiện nay vẫn cần tiếp tục canh tân.

Thật vậy, vào năm 1858, chiến thuyền Pháp và Y Pha Nho đánh phá Đà Nẵng.Đây là tiếng chuông cảnh tỉnh để triều đ́nh vua Tư Đức canh tân. Nhưng tiều đ́nh vẫn mê muội. Năm năm sau biến cố trên, vào năm 1863, vua Tự Đức phải nhường 3 tỉnh miền đông Nam phần cho Pháp. Nhưng cũng chính vào năm này, Nguyễn trường Tộ, lúc đó mới có 36 tuổi, đă dâng sớ lên vua Tự Đức và triều đ́nh, đề nghị một chường tŕnh canh tân toàn diện về đối nội cũng như về đối ngoại, trên những lănh vực chính trị, ngoại giao, quân sự, kinh tế, tài chánh và giáo dục. Mục đích của Nguyễn trường Tộ là Việt Nam phải giảng ḥa với Pháp, học hỏi văn hóa, văn minh Tây phương để canh tân xứ sở, lập một nền tảng chính trị, hành chánh dân chủ và công bằng hơn. Tiếc thay vua Tự Đức và triều đ́nh đă không nghe lời ông.

Trong khi đó th́ vua Minh Tri Thiên Hoàng của Nhật bản, lên ngôi lúc c̣n trẻ, 15 tuổi, vào năm 1868, đă ư thức rơ đuọc tầm quan trọng của canh tân, chỉ có canh tân mới phát triển đuọc đất nuóc, mới giữ vững đuọc nền độc lập, đă không ngần ngại đi theo con đường này.

Chỉ trong ṿng 3 thập niên, nước Nhật đă canh tân hoàn toàn, làm thế giới ngạc nhiên, khi hải quân Nhật chiến thắng hải quân Nga vào năm 1905 ở eo biển Đối Mă.

Trở về Việt Nam, dân tộc chúng ta không nay gặp phải những giới lănh đạo hoặc quá bảo thủ hoặc chọn đụng lối sai lầm hay cả hai, cho tới giờ nay nước chúng ta vẫn chưa canh tân nổi. Chỉ cần sự kiện hiện nay Việt Nam bị coi là một trong những nước chậm tiến nhất trong vùng Đông Nam va thế giới cũng đủ nói lên sự kiện là nuóc chúng ta chưa canh tân. Những ngụi lănh đạo có thể viện dẫn cả trăm ngàn lư do, nhưng lư do chính vẫn là họ. Cai trị đất nuóc mà làm cho đất nước tụt hậu, th́ lỗi chính phải là chánh quyền. Giới lănh dạo cộng sản Việt Nam dă bỏ lỡ biết bao cơ hội để cùng ngụi dân canh tân xứ sở, ít nhất là 3 cơ hội : 1945, 1975 và 1986. Thật ra lúc nào họ cũng có thể canh tân, ngay cả bây giờ, v́ họ là kẻ nắm quyền. Nhưng họ không làm v́ thực sự ra họ chỉ là kẻ hám quyền, cố bám vào quyền hành, ngay dù phải bán nuóc buôn dân, và bộ mặt thật của họ càng ngày càng rơ.

Năm 1945, khi vừa mới có độc lập, toàn dân vui mừng, phấn khởi, đến ngay Bảo Đại cũng tuyên bố : «  Trẫm thà làm dân một nuóc độc lập c̣n hơn là vua một nước bị đô hộ. » Nhưng Hồ chí Minh và đảng cộng sản không nghĩ đến đoàn kết quốc gia, dân tộc, mặc dầu miệng hô hào đoàn kết, đằng sau lại t́m cách giết hại những ngụi không đồng chánh kiến, đến nỗi Bảo Đại, cố vấn tối cao của chính phủ Hồ chí Minh, cũng phải chạy trốn sang Tàu.

Năm 1975, sau khi đảng cộng sản nắm quyền trên toàn đất nuóc, thay v́ thực hiện một chính sách thực sự ḥa giải ḥa giải, kêu gọi mọi thành phần xă hội hợp tác với nhau để kiến thiết đất nuóc, canh tân xứ sở, th́ chính quyền CS Việt Nam lại thi hành chính sách đánh tư bản mại sản, bỏ tù cả triệu ngụi, đưa cả triệu ngụi lên vùng kinh tế mới, đẩy cả triệu ngụi phải đi t́m tự do. Việt Nam không những không đuọc canh tân mà c̣n trở nên kiệt quệ. Dân miền Nam xưa kia sống sung túc, th́ ngày nay ăn bo bo và chết đói.

T́nh h́nh thế giới thay đổi, nhất là t́nh h́nh tại Liên xô, những khó khăn nội bộ càng ngày càng trầm trọng và lộ rơ, cuộc chạy đua vũ trang đă trở nên qua hao kém, bị Hoa Kỳ dẫn dắt vào cuộc thi đua tiêu tiền giữa nhà nghèo và nhà giàu. Mộng chinh phục toàn thế giới, rồi một nửa thế giới của Brejnev mỗi ngày một tiêu tan, đến nỗi truóc khi chết, Brejnev phải than : «  Xă hội chủ nghĩa ǵ mà 1/3 xe chạy ngoài đụng là do xăng ăn cắp của công, 1/3 bằng cấp là giả, đến sở th́ chỉ có mặt, sau đó th́ bỏ sở hay không chịu làm việc ! » Brejnev chết, rồi tới Andropov và Tchernenko lên cũng chẳng đuọc bao lâu rồi chết theo. Gorbatchev lên năm 1985 theo chính sách cải cách. Chính v́ vậy mà đảng cộng sản Việt Nam cũng phải tuân theo, đưa đến chuyện lên ngôi tổng bí thư của Nguyễn văn Linh năm 1986, với chính sách Đổi Mới ( 1986-1992).

Phải công nhận là với chính sách Đổi Mới, nền kinh tế VN có xu huóng khá hơn, với mức tăng truỏng về nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ tăng hơn thời kinh tế tập trung, bao cấp. Nhưng giới lănh đạo cộng sản VN, thay v́ đổi mới mạnh mẽ, cả kinh tế lẫn chính trị, làm cho xă hội đi đứng một cách b́nh thụng 2 chân, kinh tế và chính trị, bằng cách dân chủ hóa chế độ để canh tân mạnh xứ sở, th́ lại rụt dè, và trở nên rụt dè hơn, khi Gorbatchev không c̣n nắm quyền, và CSVN vội vă đi theo Trung Cộng, với sự mật quyền của Nguyễn văn Linh, và sự lên ngôi, vào năm 1992, của Đỗ Mười, con ngụi vô văn hóa, chỉ biết thi hành và đàn áp để giữ vững guồng máy chính quyền cho đảng. Với sự lên ngôi của Đỗ Mười và  Lê đức Anh, Nông đức Mạnh sau này, đảng CSVN đă trở thành một bọn Mafia, không c̣n coi quyền lợi của dân và đất nuóc vào đâu cả, chỉ c̣n có mục đích duy nhất là bảo vệ quyền hành cho một thiểu số CS chóp bu. V́ vậy công cuộc canh tân sứ sở lại bị dở dang và khựng lại, nuóc Việt vẫn là một nuóc nghèo đói nhất trong vùng và trên thế giới.

Hơn thế nữa, công cuộc Đổi mới nửa vời này chỉ có lợi cho một thiểu số, nhờ ở tham nhũng, làm ăn móc ngoặc và Mafia, hố ngăn cách giầu ngheo càng ngày càng lớn, nạn phạm pháp càng ngày càng tăng, đời sống y tế và giáo dục của ngụi dân càng ngày càng trở nên tồi bại. V́ vậy ngụi ta có thể nói, chính sách đổi mới chỉ thành công cho một thiểu số ngụi là cán bộ cộng sản cao cấp cùng gia đ́nh, và đă thất bai cho phần lớn dân Việt.

ự thất bại của chính sách Đổi Mới

Nạn tham nhũng

Một viên chức cao cấp của Hội Đồng Mậu Dịch Mỹ Việt tiết lộ rằng từ 80 đến 100 cán bộ cộng sản cao cấp có tài sản trên 300 triệu Mỹ kim, đảng cộng sản VN hiện nay được coi là đảng giàu có nhất thế giới với tài sản ước lượng trên 20 tỷ Mỹ kim. Ng̣ai ra một cựu chiến binh Hoa Kỳ sang khảo sát 3 tuần ở Việt Nam để tính chuyện đầu tư thương mại cho biết rằng quyết định cho phép chuyển ra nước ng̣ai trên 500 000 đô la đă tạo cơ hội cho các cán bộ cao cấp chuyển tiền ra nước ng̣ai cất dấu. Ông này c̣n cho biết thêm một viên chức cao cấp của Ngân Hàng Nhà nước VN đă cung cấp cho ông tài liệu về 700 triệu phú và tỷ phú VN, mà phần lớn là cán bộ CS cao cấp, có đến từ 100 triệu tới cả tỷ.

Những dự án đầu tư Nhà cầm quyền cố đưa ra nhng dự án đầu tư tốt đẹp để thu hút nhung nhà đầu tư thế giới, với 1500 dự án trị giá 17 tỷ Mỹ Kim đầu tư vào VN từ năm 1989 đến năm 1995. Thực ra chỉ có 20% những dự án trên được thực hiện, c̣n 80% là những dự án trên giấy tờ, nghĩa là chỉ vào khỏang 3,5 tỷ đô la được thực sự đầu tư vào VN trong khỏang thời gian trên. Trong năm 1994, Câu lạc bộ giúp dỡ quốc tế hứa giúp VN 2 tỷ đô la, trên thực tế chỉ có 25% được tháo khóan v́ những bế tác rườm rà trong hệ thống tài chánh.

Thực ra chỉ có một vài khu vực được mở ra cạnh tranh, đại bộ phận nền kinh tế VN vẫn nằm trong ṿng tay bao cấp của Nhà nước. Khu vực tư nhân cung cấp 65% tổng sản lượng quốc gia, khu vực quốc doanh 35%, nhưng phần lớn tiền cho vay của ngân hàng lại dành cho khu vực quốc doanh : 100% vốn cố định, 30% vốn lưu động.

Phần lớn khu vực ngân hàng không trả nổi nợ và không có khả năng khai thác vốn để phát triển. Hiện VN co 4 ngân hàng lớn : Ngân Hàng Nhà Nước, Ngân Hàng Ngọai Thương, Ngân Hàng Công Thương, Ngân Hàng Đầu Tư và Phát Triển, chi phối bởi những nhà tài phiệt đỏ, từ 10 năm nay.

Cốt lơi của vấn đề là dân chúng VN không hưởng ứng bất cứ chính sách kinh tế nào của Nhà nước, ngay cả chính sách Đổi Mới, nên kinh tế VN không thể nào phát triển mạnh được.

Hạ tầng kinh tế VN sau 10 năm Đổi Mới Hệ thống đường sắt do Pháp dựng lên từ 100 năm nay vẫn chưa được chỉnh trang, v́ chưa có đầu tư ngọai quốc vào khu vực này.

Hộ thống đường bộ th́ 40% không có trải nhựa.

CSVN cố kêu gọi đầu tư vào hệ thống đường xá sơ xác này, tuy nhiên sự đáp ứng rất là lạnh nhạt trong một khu vực dễ dàng gặp phải rủi ro, tai họa do tệ quan liêu, cửa quyền và luật pháp lỏng lẻo, nhất là không có ǵ bảo đảm thu hồi được vốn và được ngọai tệ mạnh.

Vấn đề BOT ( Build operation of transfert) có nghĩa là ngọai quốc hay tư nhân xây dựng một công tŕnh kinh tế, có ṭan quyền khai thác trong một thời gian, rồi sau đó quyền sở hữ trả về chính phủ. Đây là họat động kinh tế rất thông dụng ở các nước nghèo, chậm tiến, không có vốn. Nhưng ở VN, th́ họat động này chỉ gặp một sự lạnh nhạt, khởi đầu từ năm 1995, chỉ có 2 công ty Mă lai đầu tư vào 30 triệu đô la trong công tŕnh lọc nước cho Sài G̣n. Với một dự tính sẽ có vào khỏang 8 tỷ đô la đầu tư dưới dạng BOT trong hệ thống đường xá, phi trường, hải cảng. Nhưng gần như không có một hăng đầu tư quốc tế nào lưu ư tới.

Về nông nghiệp : Các chuyên viên quốc tế về nông nghiệp theo dơi t́nh h́nh nông nghiệp VN cho biết, mức sản xuất lúa gạo chỉ vừa đủ cho ¾ nhu cầu tối thiểu của dân. Theo tờ báo le Monde Diplomatique tháng 7/1996, ông Gabriel Kolko cho rằng con số thống kê về lúa gạo của VN xa rời thực tế từ 10 đến 13%.

Chính sách Đổi mới gặp rất nhiều khó khăn v́ những lư do sau:

Sự thờ ơ của dân với bất cứ một chính sách, kế hoặch nào của Nhà nước.

CSVN thiếu hẳn một hệ thống pháp luật thỏa đáng để bảo đảm thực thi trọn vẹn những kế hoặch BOT, thường rất thông dụng trong những nước mới phát triển.

Nhà nước CSVN độc quyền sở hữu đất đai làm cho các công ty đầu tư không thể thay thế đất đai thuộc dự án để vay thêm vốn. Thêm vào đó, nạn tham nhũng, tiêu cực, như buôn lậu, xa hoa, lạm dụng cửa quyền của giới lănh đạo CSVN làm cho phát triển kinh tế không được như ư muốn, có phát triển, nhưng c̣n quá chậm chạp so với những nước chung quanh. V́ vậy nên VN hiện nay là 1 trong những nước nghèo đói nhất trong vùng và trên thế giới.

Trực Ngôn Chu chi Nam

HOME