Cái chết của Joseph Stalin
BBC, 5/3/03
MOSCOW - Năm mươi năm trước đây, ngày mồng Năm tháng Ba năm 1953, Joseph Stalin qua đời.
Là một nhà độc tài quyết định vận mạng của hàng triệu người dân Liên Xô, ông Stalin khi c̣n sống đă trở thành biểu tượng của sự tàn bạo và thời kỳ ông cầm quyền là giai đoạn đen tối nhất trong lịch sử nước Nga và Đông Âu ở thế kỷ 20.
Bản thân Stalin đă ra lệnh giết rất nhiều người nhưng cái chết của ông cho đến nay vẫn c̣n là điều bí ẩn. Tuy vậy, các nghiên cứu lịch sử gần đây có vẻ như cho rằng chính Stalin đă bị ám sát.
Các tài liệu lịch sử của Liên Xô đều thống nhất ở những điểm chính về những ngày cuối cùng của Stalin, chẳng hạn như những ai ở gần ông ta nhất trong thời gian đó và họ làm ǵ cùng Stalin.
Trong đêm ngày 28 tháng Hai năm 1953, Stalin xem phim ở điện Kremlin cùng nhóm thân cận nhất trong Bộ Chính trị trung ương đảng Cộng sản Liên Xô là Lavrenty Beria, Nikita Khrushchev, Nicolai Bulganin và Georgi Malenkov. Sau khi xem phim họ về dinh tư ở ngoại ô Matxcova của Stalin và đến chừng 1 giờ sáng ngày Một tháng Ba, các vị khách về nhà của ho..
Nhưng những ǵ xảy ra sau đó đă gây ra câu hỏi. Đó là chuyện Stalin ra lệnh cho các cận vệ riêng đi ngủ. Việc này rất bất thường và nó đă khiến sử gia người Nga Edvard Radzinski để tâm t́m hiểu.
Ông Radzinski đă t́m lại chính một trong những vệ sĩ của Stalin làm việc đêm hôm đó là Pyotr Lozgachev. theo lời ông Lozgachev th́ không phải Stalin mà người trưởng nhóm vệ sĩ Khrustalev đă bảo cấp dưới về nghỉ đêm đó.
Sáng hôm sau, khi tỉnh đậy họ đợi tới 12 giờ trua, rồi 2 giờ chiều vẫn không thấy Stalin ra khỏi pḥng. Những người cận vệ tuy lo sợ nhưng không dám vào pḥng đánh thức Stalin đậỵ Đến 6 giờ 30 tối có ai đó bật đèn trong pḥng Stalin.
Những người cận vệ thấy an tâm hơn và yên trí rằng Stalin đă đậỵ Ông ta vốn có thói quen làm việc đêm và đậy rất muộn.
Nhưng đến 10 giờ đêm vẫn không thấy Stalin ra khỏi pḥng. Lozgachev quyết định đến đập của và hỏi” “Đồng chí Stalin oi, đồng chí có khoẻ không?’. Không nghe tiếng trả lời, Lozgachev đậy của vào th́ thấy Stalin nằm vật vă trên nền nhà, hơi thọ ph́ pḥ nặng nhọc, tờ báo Pravđa rơi bên ca.nh. Đồng hồ trên tay Stalin chỉ 6 giờ 30. theo Lozgachev th́ đó là giờ phút có điều ǵ đó xảy ra.
Điều lạ tiếp theo là sau khi những người cận vệ gởi điện báo cho Bộ Chính trị th́ họ phải đợi rất lâu mới có người đến khám cho Stalin. Đến ngày mồng Năm th́ Stalin qua đời.
Theo sử gia Edvard Radzinski th́ theo lệnh của trùm công an KGB Lavrenty Beria, chính đội trưởng cận vệ Khrustalev đă tiêm thuốc độc vào người Stalin.
Nhưng câu hỏi là tại sao nhóm người thân cận nhất của Stalin phải giết ông ta.
Theo sử gia Radzinski th́ vào thời điểm đó, Stalin đă quyết định gây chiến với Mỹ, làm nổ ra thế chiến lần thứ Ba để đem toàn bộ châu Âu về tay Matxco và những người thân cận với ông ta th́ biết rằng nền kinh tế Xô Viết đă hoàn toàn kiệt quệ sau thế chiến thứ Hai, quân đội Liên Xô cũng chưa kịp phục hồi và việc đương đầu với một cường quốc đă có vũ khí hạt nhân như Mỹ là chuyện diên rồ. Nhóm Beria, Malenkov và Khrushchev muốn ngăn chặn điều này.
Stalin muốn khiêu khích tây Phương bằng một chiến dịch tiêu diệt người Do tháị Chính Beria biết được rằng Stalin đă ra lệnh thực hiện việc bắt hàng loạt người Nga gốc Do thái ở toàn thành phố Matxcova vào ngày mồng Năm tháng Ba. Có những người nói là họ đă thấy các xe khách được điều đến thủ đô để chậu bị đưa người Do thái đi đàỵ tại Kazachstan người ta đă đụng những khu lều trại sẵn sàng đón họ.
Sau cái chết của Stalin, Liên Xô bước vào thời đại tan Bang. từ các trại tập trung khắp vùng Siberia, những cựu sĩ quan Hồng Quân, các đảng viên cộng sản và vô số người khác được thả về. trong số họ có cả con dâu và cháu gái Stalin, những người bị Stalin cho đi tù.
Hàng triệu người dân các dân tộc thiểu số bị Stalin bắt đi đày cũng dần được cho về quê quán.
Tại đại hội 20 đảng Cộng sản Liên Xô, bản báo cáo của Nikita Khrushchev về các tội ác của Stalin đă gây chấn động trong phe cộng sản. Quá tŕnh sửa sai diễn ra ở nhiều nước cộng sản, với mức độ tùy theo nhận thức của giới lănh đạo các nước đó.
Tuy vậy, vẫn có những quốc gia tiếp tục coi Stalin là thần tượng hoặc một đề tài cấm kỷ không được nói đến. tại những nước này những bí ẩn quanh cái chết của Stalin vẫn là một điều ít người được biết đến.