Đảng Cộng Sản Việt Nam Qua Những Biến Động Trong Phong Trào Cộng Sản Quốc Tế . (2)
( Nguyễn Minh Cần )
B. Quan điểm và thực hành của Lenin về ĐCS
Lenin tự cho ḿnh là người kế nghiệp chân chính những di sản lư luận của Marx và Engels, c̣n Karl Kautsky là renégat (các dịch giả Hà Nội chuyển ngữ là: kẻ phản bội), dù về mặt pháp lư Kautsky được di chúc là người thừa kế chính thức các di cảo của Marx và Engels. Trên thực tế rất nhiều vấn đề Lenin đă làm khác, nếu không muốn nói là xuyên tạc, những tư tưởng của Marx và Engels. Làm như thế, Lenin và phe cánh của ông cho rằng họ đă phát triển chủ nghĩa Marx. Chẳng hạn, về lư luận, Lenin cho rằng cách mạng vô sản có thể giành được thắng lợi ở cái khâu yếu nhất của chủ nghĩa tư bản, khâu đó là nước Nga - một nước mà chủ nghĩa tư bản phát triển c̣n thấp, chứ không nhất thiết phải nổ đồng loạt ở nhiều nước tư bản chủ nghĩa đă phát triển, như Marx và Engels đă dự kiến, mà muốn thế th́ phải có một "đảng kiểu mới" khác hẳn với các đảng vô sản đă có trong các Quốc tế dưới thời Marx và Engels. Quan điểm của Lenin về "đảng kiểu mới", dĩ nhiên, khác hẳn quan điểm của Marx và Engels.
Khi phân tích quan điểm này của Lenin, chúng tôi không viện dẫn những câu "nhật tụng" "tung hỏa mù" mà giới lư luận xô-viết thường hay trưng ra (như ĐCS là đội quân tiên tiến nhất, giác ngộ nhất của giai cấp vô sản, ĐCS là đội quân có tổ chức nhất của giai cấp vô sản, v.v... và v.v...) để che đậy quan điểm thật của Lenin về ĐCS, mà chúng tôi dựa vào sách "Làm ǵ?" do Lenin viết và xuất bản năm 1902 ở Stutgart. Trong tác phẩm đó, Lenin nói rơ nhất về quan điểm của ông và kế hoạch xây dựng ĐCS "kiểu mới" của những người cách mạng chuyên nghiê.p. Ông cho rằng ở nước Nga tuy chủ nghĩa tư bản chưa phát triển cao nhưng vẫn có thể làm cách mạng vô sản thắng lợi được, miễn là những người cộng sản xây dựng được ĐCS "kiểu mới" thật bí mật biết dùng bạo lực để cướp chính quyền, nói một cách khác xây dựng được một hội kín của những kẻ âm mưu. Ngay hồi đầu thế kỷ 20, Lenin đă nói: "Hăy cho tôi một đảng những người cách mạng chuyên nghiệp th́ tôi lật ngược cả nước Nga" (c̣n sau cuộc đảo chính tháng 10.1917, ông mơ ước lật ngược cả thế giới nữa!). Ông cho rằng người muzhich (nông dân) Nga vốn có truyền thống khuất phục, nếu ĐCS cướp được chính quyền rồi th́ cả xă hội đều sẽ khuất phục theo và bằng bạo lực của chuyên chính vô sản, ĐCS sẽ xây dựng được chế độ cộng sản. Để chuẩn bị cướp chính quyền, Lenin đặc biệt chú ư lập ra các nhóm khủng bố vơ trang gồm cả những phần tử tội phạm để làm nhiệm vụ "tước đoạt" (ăn cướp), ám sát, v.v... Chỉ huy các nhóm khủng bố này là ba người (gọi là "troika") rất bí mật trong trung ương Đảng bolshevik, trong "troika" đó có Lenin và Krasin. Nên nhớ rằng, hồi đó, Đảng bolshevik là một bộ phận của Đảng công nhân xă hội - dân chủ Nga, mà Đảng công nhân xă hội - dân chủ Nga th́ cực lực lên án và cấm tuyệt hành động khủng bố, cho nên Lenin và phe cánh phải giữ bí mật tuyệt đối nhóm "troika" và việc ông ta chỉ huy nhóm khủng bố (xem: Edvard Razinsky. "Stalin". Moskva 1997, tiếng Nga, tr.54, 64-69). Thực tế đă chứng tỏ rằng với cái "đảng-hội kín-âm mưu" đó, Lenin và những người bolsheviks Nga có được trong tay một công cụ (instrument) hữu hiệu đă làm đảo chính cướp chính quyền và thiết lập chuyên chính vô sản hồi tháng 10.1917. Ngày nay, giới sử học Nga cũng đă khẳng định sự biến tháng 10.1917 là một cuộc đảo chính lật đổ chính quyền dân chủ chứ không phải là một cuộc cách mạng, như những người bolsheviks thường nói. Và chính Lenin trong mấy năm đầu sau tháng 10.1917 cũng gọi đó là "đảo chính" (tiếng Nga là "perevorot", các dịch giả Hà Nội cố ư chuyển ngữ bằng một từ rất lờ mờ là "chính biến" - NMC).
Để xây dựng ĐCS với thực chất hội kín của những kẻ âm mưu như vậy, Lenin đặc biệt nhấn mạnh vai tṛ "những người cách mạng chuyên nghiệp". Ông viết: "... tổ chức của những người cách mạng phải bao gồm trước tiên và chủ yếu những người mà nghề nghiệp của họ là hoạt động cách mạng ..." (xem: Lenin V.I. "Toàn tập", t.6, tiếng Nga, tr.112). Sự thật chứng tỏ rằng "những người cách mạng chuyên nghiệp" Nga trước tháng 10.1917, phần lớn là những kẻ vô nghề nghiệp, không lao động, hoặc có nghề nghiệp mà không làm việc ǵ, ngoài "việc làm" cách mạng; cũng có một số đă có quá khứ tội pha.m. Ngay cách làm tài chính cho tổ chức của những người chuyên nghiệp này cũng thấy rơ tính chất hội kín của những kẻ âm mưu: dựa vào hoạt động khủng bố để cướp đoạt làm tiền cho đảng (họ gọi bằng từ ngữ của Marx là tước đoạt). Lenin lư giải thật giản đơn cái quan điểm về "những người cách mạng chuyên nghiệp". Ông viết: "bắt được mười thằng khôn khó hơn bắt một trăm thằng ngốc", và ông nhấn mạnh: "phải hiểu rằng - như tôi đă nhiều lần vạch rơ - chỉ có những người cách mạng chuyên nghiệp (chữ in đậm của Lenin - NMC) mà thôi" (Sđd, tr.124). Nhưng cả "những thằng khôn" lẫn "những thằng ngốc" đó phải đứng vào trong "một tổ chức bí mật hết sức nghiêm ngặt", và tổ chức này phải do "một ủy ban gồm những người cách mạng chuyên nghiệp" (Sđd, tr.122, 125) điều khiển. Rơ ràng là theo quan điểm của Lenin, ĐCS thực ra là một hội kín của những kẻ âm mưu, chứ không phải là một chính đảng với tính cách là tổ chức xă hội của giai cấp vô sản. Bản thân Lenin cũng không giấu giếm điều đó, khi ông nói: "thật vô cùng ngây thơ khi sợ bị buộc tội chúng ta, là những người xă hô.iđân chủ, lại muốn thành lập một tổ chức âm mưu" (Sđd, tr.136) . Ông cho rằng tổ chức đó cần có "một mạng lưới những agents" (từ này trong tiếng Nga có nhiều nghĩa, chúng tôi muốn giữ nguyên dạng từ này, v́ nó lột tả thực chất cách đặt vấn đề của Lenin), nhưng - theo ông - "nếu ai đó không thích "cái từ khủng khiếp" này th́ có thể thay bằng từ "những nhân viên", có khả năng bảo đảm "sác xuất lớn nhất của thắng lợi trong trường hợp nổi dậy" (Sđd, tr.178). Cũng v́ tính chất hội kín của những kẻ âm mưu, nên Lenin luôn luôn đưa lên hàng đầu đ̣i hỏi "đảng kiểu mới" phải là một tổ chức "tập trung nhất","bí mật nhất" và phải "có kỷ luật sắt" cực kỳ nghiêm ngă.t. Nền tảng để xây dựng "đảng kiểu mới" với tính cách "công cụ" ngoan ngoăn của một lănh tụ hoặc một nhóm lănh tụ là nguyên tắc tập trung dân chủ. Chính nguyên tắc này bảo đảm sự phục tùng tuyệt đối của đại đa số đảng viên đối với một nhóm nhỏ những người lănh đạo, hay nói theo cách của Lenin "một ủy ban gồm những người cách mạng chuyên nghiệp", và ủy ban ban này - đến lượt nó - phải phục tùng tuyệt đối một hay vài lănh tụ (chẳng hạn, nhóm ba người gọi là "troika" đă nói trên). Nhóm nhỏ lănh đạo ĐCS này khi cướp được chính quyền rồi trở thành tập đoàn thống trị nhà nước và xă hộị
Lenin c̣n đưa ra luận điểm về "sự độc quyền lănh đạo (hégémonie) của giai cấp vô sản, tức là của ĐCS". Xin chú ư rằng: trong các cụm từ "sự độc quyền lănh đạo của giai cấp vô sản" hay "chuyên chính của giai cấp vô sản", cái vế "của giai cấp vô sản" chỉ là một cách nói đẹp để dụ hoặc người lao động, c̣n nghĩa thực của nó là của một hoặc vài lănh tụ, tức là một nhúm nhỏ "những người cách mạng chuyên nghiệp", nói cách khác là một tập đoàn thống trị cộng sản. Đối với Lenin, cả giai cấp vô sản, hay nói rộng hơn toàn dân tộc, toàn nước Nga chỉ có thể có một đảng duy nhất, đó là ĐCS của những người bolsheviks, đứa con đẻ quan trọng nhất của "chủ nghĩa Lenin", h́nh mẫu cho các ĐCS trên thế giớị
Đấy, quan niệm về ĐCS của Lenin là như thế, và chính quan niệm đó là một trong những cơ sở để xây dựng lên chế độ cực quyền toàn trị khi ĐCS đă cướp được chính quyền. Sau cuộc đảo chính tháng 10.1917, ĐCS trở thành một yếu tố chính của nhà nước mới xuất hiê.n. Những người bolsheviks, thông qua ĐCS, nắm quyền thống trị độc tôn chuyên chế vô hạn đă tiêu diệt hết các đảng và các tổ chức đối lập, tiêu diệt "các giai cấp thù địch" - cụ thể là giai cấp các chủ ruộng đất, giai cấp các nhà công nghiệp, thương nghiệp, giai cấp những người nông dân năng nổ nhất, đắc lực nhất trong nền sản xuất nông nghiệp (tiếng Nga gọi là kulak)ø , giai cấp các nhà trí thức, tiêu diệt hết mọi mầm mống dân chủ trong xă hô.i. Quyền chuyên chế vô hạn đó đă được thiết lập ở Nga hồi tháng 10.1917 là do tŕnh độ văn hóa chính trị thấp kém của dân chúng, đặc biệt là của người muzhich ở nông thôn, và truyền thống dân chủ quá non yếu của xă hội Nga. Bằng bạo lực đẵm máu, những người cộng sản-bolshevichs duy tŕ được quyền đó đă hơn bảy thập niên ở nước Nga cho đến khi ĐCS bị hạ bệ hồi tháng 8.1991. Trong suốt thời gian đó, ĐCS đă biến ḿnh trở thành trung tâm liên kết và h́nh thành một giai cấp thống trị mới, giai cấp quan liêu đặc quyền đặc lợi gọi là "nomenklatura".
Một điểm quan trọng cần vạch rơ nữa là: sau ngày ĐCS cướp được chính quyền ở Nga, xuất hiện ngay một sự cộng sinh (symbiose) giữa đảng và nhà nước, dựa trên sự kết hợp trước hết giữa đảng và cơ quan công an mật vụ (lúc đầu gọi là Vecheka - ủy ban đặc biệt toàn Nga, hay Cheka - ủy ban đặc biệt). Điều đó thể hiện rơ trong nhiều "chỉ thị" của Lenin. Xin dẫn một đoạn trong thư Lenin gửi cho Yakov Ganetsky: "hăy thiết lập mối quan hệ khắng khít nhất giữa các tổ chức đảng với các Cheka... bắt buộc tất cả các đảng viên có chức vụ phải báo cho các Cheka tất cả những tin tức đến họ bằng con đường riêng tư hay chính thức và có ích cho cuộc đấu tranh chống phản cách mạng và gián điê.p. Không chỉ hạn chế trong việc đó mà thôi, họ c̣n phải giúp đỡ một cách hữu hiệu các Cheka, tham gia việc xét xử... dự các cuộc hỏi cung, v.v..." (xem: sách "Lenin và Vecheka", 1975, tr. 281). Chính Lenin đă từng viết: "một người cộng sản tốt đồng thời phải là một chekist (công an mật vụ) tốt" (Sđd, tr.363). ĐCS cầm quyền thực tế trở thành một đảng-nhà nước. ĐCS giống như con bạch tuộc vươn dài các ṿi của nó bám chặt vào mọi cơ cấu của bộ máy nhà nước, xoắn quyện nhau, gắn chặt thành một bộ máy đảng-nhà nước của giai cấp thống trị mới, giai cấp quan liêu (nomenklatura) đông hàng nhiều triệu ngườiø. Bộ máy này rất to lớn và cồng kềnh đè nặng lên quảng đại dân chúng, trước nhất là các giai cấp mà đảng coi là thành phần cơ bản của xă hội (công nhân và nông dân lao động), cũng như lên quần chúng đảng viên. Bằng bạo lực chuyên chế đẵm máu, bộ máy này nghiền nát chẳng những mọi phản kháng, mọi ư đồ đối lập, mà c̣n đè bẹp, triệt tiêu cả mọi tư tưởng độc lập, mọi ư hướng dân chủ, mọi tư tưởng khác biệt trong đảng và ngoài xă hộị
Vô h́nh trung trong cả đất nước rộng lớn bao la chiếm đến một phần sáu địa cầu đă h́nh thành nên một kim tự tháp xă hội mà kẻ đứng trên đỉnh tháp là "lănh tụ tối cao" của đảng với quyền lực cá nhân không hạn chế được tôn vinh là "lănh tụ của giai cấp vô sản toàn thế giới" (Lenin) hoặc "người cha của các dân tộc" (Stalin), thực chất là một Nga hoàng đỏ, một tên độc tài đỏ. Trong kim tự tháp lớn lại có nhiều kim tự tháp nhỏ, trên đỉnh mỗi kim tự tháp nhỏ là một bí thư đảng bộ cộng sản địa phương, tức là một "lănh tụ con", một lănh chúa phong kiến đỏ. C̣n ở đáy kim tự tháp là quảng đại dân chúng, bao gồm chủ yếu là những thành phần gọi là cơ bản của đảng - công nông binh, đảng viên thường. Trong số này một số không ít được giai cấp quan liêu tuyển chọn làm cán bộ để dần dần bổ sung vào giai cấp quan liêu cầm quyền, hoặc làm tay sai cho giai cấp đó.
Đấy, từ quan niệm của Lenin về ĐCS đă tạo nên chế độ cực quyền toàn trị như thế. Đó là h́nh mẫu chung cho tất cả các nước gọi là "xă hội chủ nghĩa".